Miesiąc: styczeń 2026
Rosjanin, Somalijczyk i dwóch obywateli Ukrainy zostało zobowiązanych do opuszczenia terytorium RP.
22 stycznia funkcjonariusze z Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej na drogowym przejściu granicznym w Bezledach przekazali stronie rosyjskiej ich obywatela. Mężczyzna w polskim zakładzie karnym odbywał blisko 4-letnią karę pozbawienia wolności. Rosjanin był skazany za gwałt, pobicie i kradzieże.
Tego samego dnia funkcjonariusze z Placówki Straży Granicznej w Olsztynie na przejściu granicznym w Medyce przekazali Ukraińca. Cudzoziemiec jeździł pojazdami w stanie nietrzeźwości.
Dwa dni wcześniej Polskę opuścił Somalijczyk. Udał się na Łotwę, ponieważ w tym kraju wnioskował o ochronę międzynarodową.
Natomiast na przejściu granicznym w Medyce funkcjonariusze SG przekazali Ukraińca. Mężczyzna po raz kolejny popełnił przestępstwo, bo wsiadł za kierownicę auta pijany. Ponadto karany był za posiadanie środków odurzających.
Komunikat:
https://www.wm.strazgraniczna.pl/wm/aktualnosci/69986,Opuscili-Polske.html
Funkcjonariusze z Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej zabezpieczyli nielegalne towary o wartości ponad 68 mln zł.
Od początku 2025 roku działania podejmowane przez funkcjonariuszy z Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej doprowadziły do zabezpieczenia nielegalnych towarów o wartości ponad 68 mln zł. Największą wartość stanowił tytoń, prawie 58 mln zł. Na drugim miejscu znalazły się papierosy, ponad 4 mln zł. Zabezpieczono również narkotyki o czarnorynkowej wartości ponad 3 mln zł. Odzyskano skradzione pojazdy na kwotę 3 mln zł.
Funkcjonariusze W-MOSG w 2025 roku rozbili 4 grupy przestępcze, w tym 2 międzynarodowe. Zarzuty udziału w zorganizowanych grupach przestępczych usłyszało 39 osób, w tym 3 osobom postawiono zarzut kierowania zorganizowaną grupą przestępczą. Zarzuty popełnienia innych przestępstw usłyszało również 129 osób. Do aresztu trafiło 41 osób.
Komunikat:
https://www.wm.strazgraniczna.pl/wm/aktualnosci/69777,Bilans-minionego-roku.html
01.01.2026
Co to był za rok!
Komentatorzy na całym świecie prześcigają się w epitetach: rollercoaster, scenariusz dreszczowca, początek nowej ery, koniec znanego świata. Nawet ostatni dzień roku na drogach nad morzem i w górach okazał się dla wielu poważnym wyzwaniem. Tak, na świecie wydarzyło się i zmieniło bardzo wiele. Wcale nie na lepsze. Dla nas jednak najważniejsze jest to, że chociaż świat dookoła trzęsie się w posadach, Polska rozwija skrzydła.
W Polsce był to rok przełomu. Rok, w którym wzrost gospodarczy ruszył z kopyta. Skończyła się drożyzna. Rozpoczęliśmy wielkie inwestycje, inne oczyściliśmy z absurdów poprzednich lat. Uszczelniliśmy granicę. Naprawiliśmy zabagnione relacje z Europą i odzyskaliśmy nasze, polskie miliardy. Polacy zaczęli wracać z emigracji, a największe zagraniczne gazety piszą o Polsce jako absolutnym fenomenie. Nazywają naszą gospodarkę złotowłosą, czyli taką, jak ma być. A Warszawę uznają za najbardziej perspektywiczne miasto kontynentu. I to wszystko w roku, który wielu rozwiniętym krajom przyniósł widmo kryzysu i załamania.
1000 lat polskiego państwa zobowiązuje. Jubileusz piastowskiej koronacji przypomina nam, że nie ma sensu narzekać na trudne czasy. Państwo musi sobie radzić w każdych czasach. 1000 lat własnej historii pozwala nam wyciągać własne wnioski. Bez oglądania się na innych.
Wiemy, co nam daje siłę i sukces, a co przynosi słabość i przegraną. Silna armia – bezpieczeństwo i wygrana. Warcholstwo i liberum veto – słabość i przegrana. Poszanowanie prawa, równość, wolność, tolerancja. Nasze polskie wartości to rozwój i potęga. Korupcja, oligarchia, polityczna klientela to zepsucie i upadek. Takie jest nasze polskie doświadczenie. Wiedza, za którą przez wieki płaciliśmy naprawdę wysoką cenę. Wydaje się, że to są proste prawdy, ale stanowią prawdziwy skarb, nasz fundament. Nie możemy ich zgubić. Choćby świat dookoła do końca oszalał, my musimy być mądrzy, silni, musimy być sobą.
Musimy realizować nasz własny plan, dlatego bez względu na cokolwiek rok 2026 będzie rokiem polskiego przyspieszenia. Przyspieszymy budowę najsilniejszej armii w Europie. Przyspieszymy wielkie inwestycje infrastrukturalne. To będzie rok szybkiego zdobywania Bałtyku – naszego polskiego Bałtyku. Intensywna repolonizacja i odbudowa przemysłu, w tym przemysłu obronnego. Zasada lokal content, czyli najpierw polskie, stanie się na dobre żelazną regułą w zamówieniach publicznych.
Dociśniemy śrubę przestępcom wszelkiej maści – czy to będzie król kiboli, handlarz narkotyków czy skorumpowany polityk czy rosyjski bojówkarz. Każdy, bez wyjątku, kto łamie prawo, w nadchodzącym roku gorzko tego pożałuje. Nie pozwolimy, żeby grupy przestępcze znów podniosły głowę, a na ulicę powróciła przemoc. Polska ma być i będzie oazą bezpieczeństwa.
Jaki będzie przyszły rok na świecie? Prawdopodobnie, jak zwykle inny, niż wszyscy przewidują. Jaki by jednak nie był, moje, nasze zadanie się nie zmienia.
To musi być kolejny dobry rok dla Polski.
1001 rok naszego państwa i tego nam wszystkim życzę.
Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów
Odwiedził nas, przyszły kilkugodzinny PREZYDENT RP!!!
ODDZIAŁU ZWIĄZKU LITERATÓW POLSKICH W OLSZTYNIE
Olsztyński oddział Związku Literatów Polskich (ZLP) uroczyście świętował jubileusz 70-lecia działalności 5 grudnia 2025 roku w sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie. Oddział powstał w lipcu 1955 roku (podczas Literackich Dni Olsztyna) z inicjatywy Władysława Gębika. Pierwszym prezesem był Michał Lengowski. Obecnie olsztyński oddział zrzesza około 30 literatów. Związek od siedmiu dekad współtworzy literacką mapę Warmii i Mazur.
W ciągu 70-ciu lat istnienia, Oddział Związku Literatów Polskich w Olsztynie był i jest aktywnym inspiratorem i twórcą wielu trwałych, a także znaczących i ważnych dla kultury faktów, np. m.in. VIII Zjazd Pisarzy Ziem Zachodnich i Północnych – 1963, Zjazd Pisarzy Ziem Północnych i Zachodnich – 1965, Forum Pisarzy Polskich – 1985. W tamtym okresie przy Oddziale ZLP w Olsztynie miał swoją siedzibę Klub Literatury Regionalnej jako zaszczytny ewenement strukturalny i organ ZG ZLP.
Oddział Związku Literatów Polskich w Olsztynie był współinicjatorem powstania znaczącego w literackiej historii Polski Wydawnictwa „POJEZIERZE”, które wydało tysiące książek autorów polskich i zagranicznych, było promotorem ważnej literatury, na której swojej tożsamości uczyła się Polska. Twórczość Literatów Regionu stała się inspiracją dla realizowanej idei „Tropami baśni i legend z Warmii i Mazur”. W przestrzeniach ulicznych Starego Miasta i Śródmieścia ustawiono 15 tematycznych figur z brązu autorstwa Dawida Gołębiowskiego.
Oddział ZLP w Olsztynie przekroczył liczebnie swój stan osobowy z przeszłości (gdy liczył maksymalnie 22 Członków). Obecnie z małego liczebnie Oddziału (w 2019 roku – 6 Członków) wraz z Kołem Młodych, to prawie 30-tu wiodących literatów; piszą i wydają książki, realizują swoje ambicje twórcze i organizatorskie działania promocyjne w kraju i za granicami ( poprzez czytelnictwo, warsztaty, spotkania autorskie, konkursy, pisarstwo) w grupach literackich np. BARCJA – Bartoszyce, Działdowska Kuźnia Słowa – Działdowo, Salonik Literacki – Mrągowo ( m.in. Festiwal Folkloru i Literatury Polonijnej), podczas licznych spotkań autorskich w szkołach, domach opieki, pomocy, w placówkach medycznych, domach i klubach kultury i w organizowanych celowo literackich imprezach okolicznościowych, w mediach lokalnych i ogólnopolskich, w unikalnych formach prezentacji np. w witrynach banków, sklepów, lokali gastronomicznych, znaczy także swoją obecność w przestrzeni publicznej Bartoszyc i Olsztyna trwałymi tablicami pamiątkowymi i okolicznościowymi, np. w Bartoszycach – J. J. Rojek, na frontonie Klubu „U Artystów” , ul. H. Kołłątaja 20 – 120 lat ZLP i 65 lat na Warmii i Mazurach, na domu Henryka Panasa – ul. Księcia Witolda 30.
Ważnym działaniem Oddziału ZLP jest współpraca z wieloma stowarzyszeniami twórczymi Regionu, w tym m.in.: współorganizacja ze Stowarzyszeniem Dziennikarzy RP przyznawania pamiątkowej Statuetki Nagrody im. Henryka Panasa dziennikarza i literata, autora słynnego, tłumaczonego na języki obce, w tym japoński apokryfu „Według Judasza”. Nagroda przyznawana jest za twórczość literacką i dziennikarską oraz związki z Regionem Warmii i Mazur. Dotychczasowymi Laureatami są: I (edycja) – Krzysztof Daukszewicz, II – Aleksander Kwaśniewski, III – Wacław Radziwinowicz, IV – Wiktor Marek Leyk, V – Magdalena Rigamonti. Aktualnie Oddział ZLP w Olsztynie jest współorganizatorem i realizatorem nowatorskiego w skali kraju Projektu naukowego: Żywe kultury literatury UWM i ZLP, zainicjowanego przez dr n. med Kamilę Julię Regin z Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego, a prezes Oddziału jest także współautorem i recenzentem dwóch znaczących wydawnictw Projektu, książek przekazanych bezpłatnie do wszystkich Oddziałów ZLP w Polsce oraz bibliotek olsztyńskich szpitali: Monografia Olsztyn 2023– Kulturotwórcza i terapeutyczna rola literatury ( 45 autorów – literaci Oddziału i zewnętrzni) oraz Almanach – kulturotwórcza i terapeutyczna rola twórczości literackiej studentów UWM Olsztyn 2024 ( pierwsza książka z twórczością tematyczną studentów UWM – 124 autorów – prozaicy i poeci).
Realizowany z powodzeniem Projekt, który spotkał się z bardzo dużym zainteresowaniem w Polsce ( np. podczas Konferencji Naukowej w Lublinie pt. „Sens życia jako kategoria antropologiczno – psychologiczna”-15-16 lipca 2024 r.) ma na celu poprawę dobrostanu poszkodowanych na zdrowiu, samotnych, wykluczonych, w nałogach oraz inspirowania do twórczości własnej, ma ambicje nakłaniające do pełnienia aktywnej, osobistej misji, nadającej sens życiu ku wspólnemu dobru.
Z okazji 70.lecia ZLP na Warmii i Mazurach już teraz realizowane są, zaplanowane i/lub zostały wykonane m.in.: spotkania z młodzieżą szkół średnich Olsztyna (np. Państwowe Liceum Plastyczne), utrwalenie Okoliczności ( ławeczka z trwałą tablicą obok fontanny na St. Mieście w Olsztynie – projekt i wykonanie UM Olsztyn w realizacji), zewnętrzna, czasowa ( biblioteka St. Miasto – od strony dawnej Apteki Pod Orłem) ekspozycja na stojakach: historia ZLP na Warmii i Mazurach, sylwetki i notki biograficzne aktualnych członków Oddziału ZLP ( projekt i wykonanie WBP Olsztyn w realizacji ), Skansen w Olsztynku: spotkanie literatów i dziennikarzy w ramach Europejskiego Dnia Dziedzictwa – projekt i wykonanie MBL-14 września b.r., spotkanie z opiekunami szkolnych kół PCK, ogłoszenie Międzynarodowego Konkursu Literackiego o Złote Pióro KŁOBUKA – Księcia WiMlandii (Warmia i Mazury ZLP – listopad 2025 – O/O/ZLP), spotkania okolicznościowe: biblioteki Bartoszyc, Działdowa, Mrągowa, Uroczysta Gala ( z odznaczeniami państwowymi i resortowymi – MKiDN, W-M UW, W-M UM, UM, wystąpienia zaproszonych Gości, recital Krzysztofa Daukszewicza)…(kolejne projekty programu w uzgodnieniach)
Aktualny skład personalny Oddziału: Krzysztof Bieńkowski, Andrzej Zbigniew Brzozowski, Magdalena Dorota Cejman, Andrzej Cieślak, Anna Barbara Czuraj – Struzik, Krzysztof Daukszewicz, Teresa Dwórznik – Romańska, Sara Ghazaryan – Koło Młodych, Jerzy Górczyński, Wiktor Hajdenrajch, Antoni Janowski, Władysław Katarzyński, Kibicka Beata – Koło Młodych, Robert Kowalski, Bożena Kraczkowska, Katarzyna Anna Koziorowska, Bożenna Beata Parzuchowska, Natalia Pietrusiewicz – Koło Młodych, Edward Pukin, Jerzy Sałata, Ewa Stangrodzka, Hanna Szymborska, Jerzy Szczudlik, Krzysztof Tabaczka, Bolesław Uryn, Krystyna Wasilkowska – Frelichowska, Maciej Wilczek.
PREAMBUŁA
My – wspólnota Almae Matris Warmiensis et Masuriensis – świadomi, że na Warmii żył i pracował światowej sławy uczony Mikołaj Kopernik, pamiętamy o tym, że dzięki osiągnięciom olsztyńskiego środowiska naukowego i tutejszym tradycjom szkolnictwa wyższego 1 września 1999 roku erygowano Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Kierując się odpowiedzialnością za skuteczne jego funkcjonowanie oraz jego prestiż, wysoką rangę naukową, dydaktyczną i etyczną, ten oto Statut Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie przyjmujemy.
Postanawiamy wspólnie szanować go i przestrzegać.
Jako Związek Zawodowy Pracowników Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie PRAWDA zrobiliśmy krok naprzód by wdrożyć w życie piękną ideę społeczności akademickiej.
Związek Prawda w dniu 19.12.2025 roku złożył na ręce Rektora propozycje zmian w Statucie UWM dotyczącą zasad wyboru Rektora oraz reprezentacji w Senacie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi.
Dotychczas w Senacie pracownicy NNA, stanowiący prawie 50% pracowników Uczelni, są reprezentowani przez 3 senatorów. Jednocześnie, jako związek, zaproponowaliśmy Rektorowi, by prawo do zgłoszenia kandydata na rektora uniwersytetu przysługiwało bezpośrednio pracownikom na podstawie listy podpisanej przez 100 pracowników. W aktualnej wersji Statutu prawo zgłoszenia kandydata przysługuje 15 senatorom!
Przytaczam niżej treść § 10. Statutu UWM, dotyczącą składu Senatu UWM:
§ 10. Skład Senatu
1. W skład Senatu wchodzi 50 członków:
1) Rektor;
2) 26 przedstawicieli nauczycieli akademickich zatrudnionych na stanowiskach profesora i
profesora uczelni przy zachowaniu zasady, że każdy wydział jest reprezentowany przez
co najmniej jedną osobę;
3) 10 przedstawicieli pozostałych nauczycieli akademickich, przy zachowaniu zasady, że
każdy wydział nie może być reprezentowany przez więcej niż 1 osobę;
4) 3 przedstawicieli pracowników niebędących nauczycielami akademickimi;
5) 9 studentów;
6) 1 doktorant.
§ 2. Definicje
- Ilekroć w niniejszym Statucie jest mowa o:
Ust. 2. Użyte w Statucie określenia oznaczają:
1) tytuł naukowy profesora – oznacza to również tytuł naukowy profesora w zakresie sztuki;
2) stopień naukowy doktora habilitowanego – oznacza to również stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie sztuki;
3) stopień naukowy doktora – oznacza to również stopień naukowy doktora w zakresie sztuki;
4) nauczyciele akademiccy – samodzielni nauczyciele akademiccy oraz pozostali nauczyciele akademiccy;
5) samodzielni nauczyciele akademiccy – nauczyciele akademiccy posiadający tytuł naukowy profesora, tytuł naukowy profesora w zakresie sztuki, stopień naukowy doktora habilitowanego lub stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie sztuki;
6) pozostali nauczyciele akademiccy – nauczyciele akademiccy niebędący samodzielnymi nauczycielami akademickimi;
7) nauczyciel akademicki reprezentujący dyscyplinę naukową – nauczyciel akademicki zatrudniony w grupie pracowników badawczych lub badawczo-dydaktycznych, który złożył oświadczenie o przynależności do dyscypliny naukowej w wymiarze nie mniejszym niż 50%;
Jak widzicie Państwo nie ma wzmianki w statucie o pracownikach niebędących nauczycielami akademickimi i nie stworzono dla NNA kategorii pracowniczej. Jest mowa wyłącznie o nauczycielach akademickich. Czy dlatego traktuje się nas w sposób wprowadzający obawę, że nie jesteśmy pełnoprawnymi członkami wspólnoty akademickiej UWM w Olsztynie? Przyjrzyjmy się więc załącznikowi nr 3 do Statutu UWM.
Załącznik nr 3 Rozdział 2. Uczelniane Kolegium Elektorów
§ 2. Skład Uczelnianego Kolegium Elektorów
1. Uczelniane Kolegium Elektorów wybiera Rektora.
2. W skład Uczelnianego Kolegium Elektorów wchodzą nauczyciele akademiccy, pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi, studenci i doktoranci oraz przedstawiciele działających na Uniwersytecie związków zawodowych.
3. Studenci i doktoranci stanowią łącznie nie mniej niż 20% składu Uczelnianego Kolegium Elektorów, przy czym liczba elektorów z tych grup jest obliczana jako liczba całkowita powstała z przemnożenia całkowitej liczby elektorów przez 20% z zaokrągleniem w górę do liczby całkowitej.
4. W skład Uczelnianego Kolegium Elektorów wchodzą:
1) członkowie Senatu, sprawujący swój mandat na dzień przeprowadzania wyborów Rektora,
2) wybrani elektorzy.
5. Wybór elektorów, o których mowa w ust. 4 pkt 2, odbywa się zgodnie z następującymi zasadami:
1) z każdego wydziału z grona samodzielnych nauczycieli akademickich wybierana jest jedna osoba na zebraniu wyborczym tej grupy pracowników;
2) z każdego wydziału z grona pozostałych nauczycieli akademickich wybierana jest jedna osoba na zebraniu wyborczym tej grupy pracowników;
3) z grona studentów i doktorantów – wybierani są przedstawiciele w liczbie ustalonej zgodnie z zasadą określoną w ust. 3; liczbę studentów i doktorantów, określa Uczelniana Komisja Wyborcza;
4) z grona pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – wybierane są dwie osoby, na zebraniu wyborczym tej grupy pracowników;
5) z grona członków działających w Uniwersytecie związków zawodowych – wybierane są dwie osoby, z czego nie więcej niż po jednym przedstawicielu z tego samego związku, na wspólnym zebraniu wyborczym delegatów związków zawodowych.
6. Kadencja Uczelnianego Kolegium Elektorów trwa 4 lata i rozpoczyna się 1 marca roku wyborów Rektora.
7. Przewodniczącym Uczelnianego Kolegium Elektorów zostaje najstarszy wiekiem samodzielny nauczyciel akademicki spośród obecnych na zebraniu wyborczym elektorów, który nie jest kandydatem na stanowisko Rektora.
Jak wygląda to w ustawie ?
Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie wprowadziła jednoznacznych regulacji odnoszących się do udziału pracowników NNA w kolegium elektorów. Jedynym wyraźnym ograniczeniem ustawowym w tym obszarze prawa wyborczego uczelni, pozostaje obowiązek zapewnienia studentom co najmniej 20% udziału w składzie kolegium elektorów, co jest przejawem ustawowego uznania znaczącej roli studentów w strukturze wspólnoty akademickiej. Poza wyjątkiem dotyczącym określenia liczby studentów, sposób wyłaniania elektorów oraz konstrukcja reprezentacji poszczególnych grup pozostaje w wyłącznej gestii uczelni, co umożliwia dostosowanie mechanizmów wyborczych do specyfiki oraz potrzeb uczelni publicznej. W konsekwencji uczelnia dysponuje szerokim zakresem autonomii w zakresie kształtowania zasad dotyczących rozdziału mandatów elektorskich pomiędzy poszczególne grupy pracowników, opierając się na regulacjach wewnętrznych (Statucie uczelni) oraz przyjętej polityce organizacyjnej.
Jeżeli chodzi o strukturę Senatu w uczelniach publicznych, w składzie Senatu (art. 29 pkt 1 a i b ustawy prawo o szkolnictwie wyższym) studenci i doktoranci muszą stanowić co najmniej 20% składu senatu, a profesorowie i profesorowie uczelni – co najmniej 50%. Dla pozostałych pracowników uczelni – zarówno nauczycieli akademickich niebędących profesorami, jak również dla pracowników NNA – minimalna pula miejsc to 25%. Należy więc zwrócić uwagę, że zgodnie art 29 ust. 1 pkt. c, możliwe jest powołanie zarówno znacznej ilości, jak i nawet jednego pracownika, reprezentującego NNA.
Senat powinien reprezentować wszystkie grupy społeczności akademickiej, gwarantując udział profesorów, studentów, doktorantów i pozostałych pracowników. Poniżej prezentujemy treść art. 29 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, mówiące o składzie Senatu uczelni.
Pełna treść Art. 29 ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym:
Art. 29.
1. W skład senatu wchodzą:
1) w publicznej uczelni akademickiej:
a) profesorowie i profesorowie uczelni, którzy stanowią nie mniej niż 50% składu senatu,
b) studenci i doktoranci, którzy stanowią nie mniej niż 20% składu senatu,
c) nauczyciele akademiccy zatrudnieni na stanowiskach innych niż określone w lit. a i pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi, którzy stanowią nie mniej niż 25% składu senatu;
2. Liczbę studentów i doktorantów ustala się proporcjonalnie do liczebności obu tych grup w uczelni, z tym że każda z tych grup jest reprezentowana przez co najmniej jednego przedstawiciela.
3. Osoby należące do grup, o których mowa w ust. 1, wybierają członków senatu ze swojego grona. Kandydata może zgłosić każdy członek wspólnoty uczelni. Wybory są tajne.
4. Członkiem senatu uczelni publicznej może być osoba, która spełnia wymagania określone w art. 20 ust. 1 pkt 1-5 i 7.
5. Do członków senatu uczelni publicznej przepisy art. 20 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio.
Zarówno nasz, jak i większość statutów uczelni w przedmiotowej materii dokonuje powtórzenia treści regulacji ustawowej. W naszej uczelni wybory odbywają się w sposób pośredni. Reprezentacja NNA z reguły jest określona liczbowo, tylko w nielicznych statutach zdecydowano się na zagwarantowanie administracji procentowego udziału.
Analiza pokazuje, że na poziomie liczbowym udział pracowników NNA w kolegium elektorów jest podobny do reprezentacji w senacie uczelni. Prowadzi to w istocie do zastosowania zbliżonej logiki decyzyjnej zarówno w odniesieniu do kwestii nadzorczych i legislacyjnych, pozostających w kompetencjach senatu, jak i w procesie zarządzania operacyjnego oraz strategicznego uczelnią. Warto jednak podkreślić, że aktywność przedstawicieli pracowników niebędących nauczycielami akademickimi (NNA) w kolegium elektorów powinna mieć odmienny charakter – nie sprowadzać się wyłącznie do reprezentowania interesów własnego środowiska, lecz obejmować także ocenę kandydatów na stanowisko rektora z perspektywy ich kompetencji menedżerskich, organizacyjnych i komunikacyjnych, oraz odpowiadać zakresowi doświadczeń zawodowych. Pracownicy NNA w większym stopniu niż nauczyciele akademiccy czy studenci mogą ocenić kompetencje zarządcze kandydata na rektora oraz samo zarządzanie uczelnią.
Nauczyciele akademiccy znają się wzajemnie raczej jako naukowcy czy dydaktycy, ponieważ to są ich podstawowe role. Od strony kompetencji menedżerskich czy zarządczych mogą dać się poznać jako kierownicy jednostek czy projektów. Z kolei realizowane przez pracowników NNA zadania dotykają mocno obszaru zarządzania operacyjnego i strategicznego uczelnią i to właśnie ta grupa ma podstawę i umiejętności do tego, aby oceniać kandydatów na rektora pod kątem takiej właśnie działalności.
Analiza regulacji dotyczących pracowników NNA pozwala na sformułowanie kilku wniosków i rekomendacji. Po pierwsze, statuty uczelni powielają rozwiązania ustawowe, a pracownicy NNA są włączeni do wspólnoty uczelni wyłącznie na poziomie deklaratywnym. Mieliśmy odzwierciedlenie tego niekorzystnego trendu na przestrzeni ostatnich lat, zarówno w przebiegu negocjacji płacowych, jak i podczas wdrożenia w 2025 roku niezwykle niekorzystnego dla NNA Regulaminu wynagradzania oraz w zaproponowanym projekcie Regulaminu awansowania i oceny pracowników NNA. Po drugie, badania ogólnopolskie dowodzą, że w zakresie norm prawnych dotyczących NNA, powszechną praktyką jest wzajemne kopiowanie uregulowań zawartych w statutach poszczególnych uczelni. Tego rodzaju mechaniczne przejmowanie zapisów, pozbawione krytycznej analizy i dostosowania do specyficznych potrzeb danej uczelni, prowadzi do ujednolicenia regulacji kosztem ich merytorycznej trafności oraz skuteczności. Po trzecie, przeprowadzona analiza statusu pracowników NNA w uczelni prowadzi do wniosku, że pozycja prawna NNA jest uregulowana na poziomie ustawowym w sposób niewystarczający, zaś statut nie poświęca dużo miejsca omawianej grupie zawodowej. Pracownicy administracji, jako integralna część wspólnoty akademickiej, realizują przysługujące im prawa w ramach funkcjonującej na uczelni kultury organizacyjnej oraz praktyki stosowania regulacji statutowych. W praktyce oznacza to, że zakres i sposób korzystania z uprawnień formalnie przewidzianych w aktach wewnętrznych, zależą w dużej mierze od uwarunkowań instytucjonalnych, zwyczajów organizacyjnych oraz przyjętego modelu relacji między grupami zawodowymi w danej jednostce akademickiej.
Wnioski te można przełożyć na rekomendacje dotyczące regulacji i pozycji pracowników NNA na uczelniach. Część z nich dotyczy spraw ustawowych i statutowych, inne dotykają sensu stricte kultury organizacyjnej uczelni. W naszej opinii należałoby postawić na:
1. Zwiększenie reprezentacji pracowników niebędących nauczycielami akademickimi w organach uczelni. Obecnie udział pracowników NNA w senatach uczelni jest określony wspólnie z nauczycielami akademickimi zatrudnionymi na innych stanowiskach niż profesorskie. Oznacza to konkurowanie w obrębie dwóch grup już tradycyjnie mniej uprzywilejowanych w środowisku, a ich miejsce w hierarchii uczelni determinuje w dużej mierze stopień naukowy. Zarazem nauczyciele akademiccy naturalnie mają wyższą pozycję niż pracownicy NNA. Być może zatem warto byłoby rozdzielić te dwie grupy i przydzielić pracownikom NNA określoną pulę miejsc – tak w senacie, jak i w kolegium elektorskim, wzorem praw zagwarantowanych studentom (obecnie – 20% w senacie i kolegium elektorów. Na mocy poprzednio obowiązującej ustawy – 10%).
2. Uznanie profesjonalizacji pracowników NNA, a w szczególności docenienie wiedzy i doświadczenia pracowników NNA, którzy przygotowani są na uczelni nie tylko do pełnienia roli wspomagającej i wspierającej, ale i kreatywnej, tworzącej wartość dla uczelni. Co więcej pracownicy NNA posiadają doświadczenie zawodowe i menedżerskie oraz kompetencje umożliwiające unikalną perspektywę spojrzenia na funkcjonowanie uczelni – a nie tylko od strony czysto naukowej lub czysto dydaktycznej. Należy dostrzec celowość zrównania praw obu grup pracowników uczelni wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Dostrzegamy, że nauczyciele akademiccy oraz pracownicy NNA są zatrudniani według odmiennych podstaw prawnych i realizują odmienne role w strukturze uczelni. Ale jednak uzasadnione jest dążenie do zapewnienia im równych praw w zakresie dostępu do mechanizmów partycypacyjnych, możliwości rozwoju zawodowego oraz szacunku i uznania równorzędności wkładu w funkcjonowanie uczelni. Dotyczy to również wyrównania puli środków przeznaczanych na nagrody za pracę, włączenia pracowników NNA w prowadzone w uczelni postępowania dyscyplinarne i działające komisje nie tylko w roli sekretarzy komisji oraz włączenia ich w możliwości uznawania szczególnych zasług dla uczelni, w szczególności w zakresie otrzymywania orderów i medali państwowych za pracę. Włączenie pracowników NNA do wspólnoty praw akademickich oznacza też egzekwowanie przez nich praw a nie wyłączne traktowanie ich jako swoistej „obsługi zewnętrznej” wobec nauczycieli akademickich i studentów.
Nauczyciele akademiccy są uprawnieni do nagród za wzorową działalność organizacyjną, popularyzatorską, podczas gdy dorobek dydaktyczny czy naukowy oraz organizacyjny, popularyzatorski pracowników NNA nie jest brany pod uwagę.
Proponując projekty zmiany podejścia ustawowego i organizacyjnego należy dostrzec konieczność zastąpienia funkcjonującego obecnie określenia sugerującego wykluczenie z grona społeczności akademickiej, tj. nazwy „pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi” i zastąpienie na przykład terminem „pracownicy administracji akademickiej i obsługi”. Zmiana nazwy wykluczającej wprowadziłaby nie tylko bardziej precyzyjne zdefiniowanie tej grupy zawodowej, lecz także umożliwiłaby symboliczne uznanie jej za równorzędną ze środowiskiem nauczycieli akademickich.
Spójrzmy na grupę NNA z ujęcia de lege ferenda (z łac: „z myślą o prawie przyszłym”). I w odróżnieniu od „de lege lata” (prawa obowiązującego), rozważmy jakie opracować i wysunąć postulaty i projekty zmian, jakie reformy i jakie prawo powinno obowiązywać w przyszłości. Czekając na zmiany ustawowe, pora zacząć od naszej własnej uczelni w ramach dopuszczalnych w obecnie obowiązującym prawie. A dyskusja nad zmianami powinna być powszechna, udostępniona za pomocą komunikacji internetowej, EZD, maili pracowniczych wszystkim pracownikom, a nie tylko wąskiemu gronu prezydiów związków zawodowych.
Andrzej Adamowicz
Niezależny Związek Zawodowy Pracowników Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie PRAWDA