ODDZIAŁU ZWIĄZKU LITERATÓW POLSKICH W OLSZTYNIE
Olsztyński oddział Związku Literatów Polskich (ZLP) uroczyście świętował jubileusz 70-lecia działalności 5 grudnia 2025 roku w sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie. Oddział powstał w lipcu 1955 roku (podczas Literackich Dni Olsztyna) z inicjatywy Władysława Gębika. Pierwszym prezesem był Michał Lengowski. Obecnie olsztyński oddział zrzesza około 30 literatów. Związek od siedmiu dekad współtworzy literacką mapę Warmii i Mazur.
W ciągu 70-ciu lat istnienia, Oddział Związku Literatów Polskich w Olsztynie był i jest aktywnym inspiratorem i twórcą wielu trwałych, a także znaczących i ważnych dla kultury faktów, np. m.in. VIII Zjazd Pisarzy Ziem Zachodnich i Północnych – 1963, Zjazd Pisarzy Ziem Północnych i Zachodnich – 1965, Forum Pisarzy Polskich – 1985. W tamtym okresie przy Oddziale ZLP w Olsztynie miał swoją siedzibę Klub Literatury Regionalnej jako zaszczytny ewenement strukturalny i organ ZG ZLP.
Oddział Związku Literatów Polskich w Olsztynie był współinicjatorem powstania znaczącego w literackiej historii Polski Wydawnictwa „POJEZIERZE”, które wydało tysiące książek autorów polskich i zagranicznych, było promotorem ważnej literatury, na której swojej tożsamości uczyła się Polska. Twórczość Literatów Regionu stała się inspiracją dla realizowanej idei „Tropami baśni i legend z Warmii i Mazur”. W przestrzeniach ulicznych Starego Miasta i Śródmieścia ustawiono 15 tematycznych figur z brązu autorstwa Dawida Gołębiowskiego.
Oddział ZLP w Olsztynie przekroczył liczebnie swój stan osobowy z przeszłości (gdy liczył maksymalnie 22 Członków). Obecnie z małego liczebnie Oddziału (w 2019 roku – 6 Członków) wraz z Kołem Młodych, to prawie 30-tu wiodących literatów; piszą i wydają książki, realizują swoje ambicje twórcze i organizatorskie działania promocyjne w kraju i za granicami ( poprzez czytelnictwo, warsztaty, spotkania autorskie, konkursy, pisarstwo) w grupach literackich np. BARCJA – Bartoszyce, Działdowska Kuźnia Słowa – Działdowo, Salonik Literacki – Mrągowo ( m.in. Festiwal Folkloru i Literatury Polonijnej), podczas licznych spotkań autorskich w szkołach, domach opieki, pomocy, w placówkach medycznych, domach i klubach kultury i w organizowanych celowo literackich imprezach okolicznościowych, w mediach lokalnych i ogólnopolskich, w unikalnych formach prezentacji np. w witrynach banków, sklepów, lokali gastronomicznych, znaczy także swoją obecność w przestrzeni publicznej Bartoszyc i Olsztyna trwałymi tablicami pamiątkowymi i okolicznościowymi, np. w Bartoszycach – J. J. Rojek, na frontonie Klubu „U Artystów” , ul. H. Kołłątaja 20 – 120 lat ZLP i 65 lat na Warmii i Mazurach, na domu Henryka Panasa – ul. Księcia Witolda 30.
Ważnym działaniem Oddziału ZLP jest współpraca z wieloma stowarzyszeniami twórczymi Regionu, w tym m.in.: współorganizacja ze Stowarzyszeniem Dziennikarzy RP przyznawania pamiątkowej Statuetki Nagrody im. Henryka Panasa dziennikarza i literata, autora słynnego, tłumaczonego na języki obce, w tym japoński apokryfu „Według Judasza”. Nagroda przyznawana jest za twórczość literacką i dziennikarską oraz związki z Regionem Warmii i Mazur. Dotychczasowymi Laureatami są: I (edycja) – Krzysztof Daukszewicz, II – Aleksander Kwaśniewski, III – Wacław Radziwinowicz, IV – Wiktor Marek Leyk, V – Magdalena Rigamonti. Aktualnie Oddział ZLP w Olsztynie jest współorganizatorem i realizatorem nowatorskiego w skali kraju Projektu naukowego: Żywe kultury literatury UWM i ZLP, zainicjowanego przez dr n. med Kamilę Julię Regin z Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego, a prezes Oddziału jest także współautorem i recenzentem dwóch znaczących wydawnictw Projektu, książek przekazanych bezpłatnie do wszystkich Oddziałów ZLP w Polsce oraz bibliotek olsztyńskich szpitali: Monografia Olsztyn 2023– Kulturotwórcza i terapeutyczna rola literatury ( 45 autorów – literaci Oddziału i zewnętrzni) oraz Almanach – kulturotwórcza i terapeutyczna rola twórczości literackiej studentów UWM Olsztyn 2024 ( pierwsza książka z twórczością tematyczną studentów UWM – 124 autorów – prozaicy i poeci).
Realizowany z powodzeniem Projekt, który spotkał się z bardzo dużym zainteresowaniem w Polsce ( np. podczas Konferencji Naukowej w Lublinie pt. „Sens życia jako kategoria antropologiczno – psychologiczna”-15-16 lipca 2024 r.) ma na celu poprawę dobrostanu poszkodowanych na zdrowiu, samotnych, wykluczonych, w nałogach oraz inspirowania do twórczości własnej, ma ambicje nakłaniające do pełnienia aktywnej, osobistej misji, nadającej sens życiu ku wspólnemu dobru.
Z okazji 70.lecia ZLP na Warmii i Mazurach już teraz realizowane są, zaplanowane i/lub zostały wykonane m.in.: spotkania z młodzieżą szkół średnich Olsztyna (np. Państwowe Liceum Plastyczne), utrwalenie Okoliczności ( ławeczka z trwałą tablicą obok fontanny na St. Mieście w Olsztynie – projekt i wykonanie UM Olsztyn w realizacji), zewnętrzna, czasowa ( biblioteka St. Miasto – od strony dawnej Apteki Pod Orłem) ekspozycja na stojakach: historia ZLP na Warmii i Mazurach, sylwetki i notki biograficzne aktualnych członków Oddziału ZLP ( projekt i wykonanie WBP Olsztyn w realizacji ), Skansen w Olsztynku: spotkanie literatów i dziennikarzy w ramach Europejskiego Dnia Dziedzictwa – projekt i wykonanie MBL-14 września b.r., spotkanie z opiekunami szkolnych kół PCK, ogłoszenie Międzynarodowego Konkursu Literackiego o Złote Pióro KŁOBUKA – Księcia WiMlandii (Warmia i Mazury ZLP – listopad 2025 – O/O/ZLP), spotkania okolicznościowe: biblioteki Bartoszyc, Działdowa, Mrągowa, Uroczysta Gala ( z odznaczeniami państwowymi i resortowymi – MKiDN, W-M UW, W-M UM, UM, wystąpienia zaproszonych Gości, recital Krzysztofa Daukszewicza)…(kolejne projekty programu w uzgodnieniach)
Aktualny skład personalny Oddziału: Krzysztof Bieńkowski, Andrzej Zbigniew Brzozowski, Magdalena Dorota Cejman, Andrzej Cieślak, Anna Barbara Czuraj – Struzik, Krzysztof Daukszewicz, Teresa Dwórznik – Romańska, Sara Ghazaryan – Koło Młodych, Jerzy Górczyński, Wiktor Hajdenrajch, Antoni Janowski, Władysław Katarzyński, Kibicka Beata – Koło Młodych, Robert Kowalski, Bożena Kraczkowska, Katarzyna Anna Koziorowska, Bożenna Beata Parzuchowska, Natalia Pietrusiewicz – Koło Młodych, Edward Pukin, Jerzy Sałata, Ewa Stangrodzka, Hanna Szymborska, Jerzy Szczudlik, Krzysztof Tabaczka, Bolesław Uryn, Krystyna Wasilkowska – Frelichowska, Maciej Wilczek.