Aby uczcić Światowy Dzień Sygnalisty, który przypada 23 czerwca, Międzynarodowa Federacja Dziennikarzy (IFJ), największa na świecie organizacja zrzeszająca dziennikarzy, domaga się surowszego prawa chroniącego osoby przekazujące dziennikarzom informacje w interesie publicznym.
Źródło: IFJ.
Koszty związane z pełnieniem funkcji sygnalisty i informowaniem dziennikarzy o sprawach będących przedmiotem zainteresowania publicznego mogą być wysokie. Widać to w wielu znanych przypadkach, od ujawnienia przez specjalistę IT Edwarda Snowdena inwigilacji NSA w 2013 roku, przez ujawnienie przez Satyendrę Dubeya szerzącej się korupcji w indyjskiej sieci autostrad Złotego Czworoboku w 2002 roku, po rolę rządowego inspektora zdrowia Daniela Gouvei Teixeiry w brazylijskiej operacji „Weak Flesh/Carne Fraca” w 2017 roku, po udziale australijskiego prawnika wojskowego Davida McBride’a w wyciekach z Afganistanu w 2014 roku. Osoby, które zgłaszają jakiekolwiek domniemane nieprawidłowości, ryzykują utratę pracy lub mogą spotkać się z odwetem, oskarżeniem, obciążeniem finansowym i psychicznym, uwięzieniem, a nawet śmiercią.
Aby jednak wspomóc śledztwa prowadzone przez dziennikarzy i pociągnąć osoby wpływowe do odpowiedzialności, sygnaliści muszą być w stanie ujawniać korupcję, oszustwa, niegospodarność i wszelkie inne nieprawidłowości, które zagrażają prawom obywateli, ich zdrowiu i bezpieczeństwu, środowisku i praworządności.
Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko Korupcji (UNCAC) z 2003 roku stanowi, że każde państwo członkowskie „rozważy” przyjęcie przepisów zapewniających „ochronę przed jakimkolwiek niesłusznym traktowaniem każdej osoby, która w dobrej wierze i na uzasadnionych podstawach zgłasza właściwym organom wszelkie fakty dotyczące przestępstw” stwierdzonych zgodnie z Konwencją. Jednak na całym świecie istnieje niewiele obowiązujących przepisów wspierających osoby, które odważnie działają jako źródła informacji dla dziennikarzy.
IFJ apeluje do rządów państw na całym świecie o przyjęcie solidnych przepisów chroniących sygnalistów. Takie przepisy powinny mieć na celu co najmniej:
●usunąć bariery uniemożliwiające bezpieczne zgłaszanie się bezpośrednio do właściwych organów,
●mają zastosowanie do wszystkich sektorów gospodarki,
●chronić poufność osób, które zabierają głos,
●chronić sygnalistów przed zwolnieniem, nękaniem, dyskryminacją i innymi formami odwetu.
Prezes IFJ, Zuliana Lainez, powiedziała: „ Sygnaliści są kluczowymi sojusznikami dziennikarzy i demokracji. Bez odważnych osób, gotowych zabrać głos, wiele nadużyć, skandali korupcyjnych i zagrożeń dla zdrowia publicznego i praw człowieka, które ujawniają dziennikarze, pozostałoby w ukryciu. Wzywamy rządy do wyjścia poza symboliczne zobowiązania i przyjęcia solidnych, skutecznych przepisów, które gwarantują poufność, chronią sygnalistów przed odwetem oraz zapewniają im możliwość bezpiecznego zgłaszania nadużyć, a dziennikarzom umożliwiają relacjonowanie prawdy. Ochrona sygnalistów to nie tylko obrona jednostek – to także ochrona prawa opinii publicznej do wiedzy i pociągania władzy do odpowiedzialności ”.